Powyższa charakterystyka zawiera oczywiście duże uproszczenia, normalne przy schematycznym ujmowaniu złożonych zjawisk. W rzeczywistości zawsze istnieją pewne sprawy, które wymagają odgórnej państwowej ingerencji i stąd istnieje problem zapewnienia realizacji zadań planu ogólnego przez jednostki produkcyjne. Tzw. narzędzia planu służą przede wszystkim gromadzeniu środków finansowych na cele ogólnych potrzeb. Ale jest też faktem, że w Jugosławii przez wiele lat nie było żadnej centralnej instytucji planującej, która by pełniła funkcję koordynującą. Nie opracowywano bilansów materiałowych. Środki finansowe na inwestycje przyznawano w zasadzie tym przedsiębiorstwom, które przedstawiały projekty zapewniające najwyższą stopę dochodu. W końcu lat pięćdziesiątych odstąpiono częściowo od tych pozycji, zwiększając nieco zakres ingerencji centralnej. Efekty ekonomiczne systemu gospodarczego Jugosławii w następnych latach uległy pogorszeniu. Oficjalnie zwyciężyła tam ocena, że przyczyną słabości były ograniczenia systemu rynkowego, jego zanieczyszczenie przez ingerencję rządową, a więc administracyjną. Toteż reforma z 1965 r. poszła w kierunku zwiększenia samodzielności przedsiębiorstw i zapewnienia automatycznego działania sił rynkowych.
| |
|