Doświadczenie krajów socjalistycznych oraz praktyczne i narastające potrzeby w postaci doskonalenia samego planowania, aktywizowania intensywnych czynników wzrostu gospodarczego, a więc konieczność zwiększenia efektywności funkcjonowania gospodarki socjalistycznej, ukazały w nowym świetle problem stosunków towarowo-rynkowych i wykorzystania narzędzi ekonomicznych. Bardziej skuteczne wykorzystanie mechanizmów i narzędzi typu rynkowego, pełniejsze stosowanie rachunku ekonomicznego jest - rzecz znamienna - wspólną właściwością przeprowadzanych w ostatnich latach reform systemów planowania i zarządzania w krajach socjalistycznych.
Jeszcze niedawno można było sądzić, że problem planu i rynku był dziedziną głównie praktyki, nie zaś ideologii. Wydawało się, że pytanie: „Czy godzić plan z rynkiem?" będzie można zastąpić pytaniem: „W jaki sposób godzić?" I chociaż pragmatyczny aspekt tego problemu pozostaje niezmiennie aktualny, to jednak w 1968 r. problem koordynacji planu i rynku wyłonił się ponownie jako uboczny produkt sporu między marksistowską koncepcją funkcjonowania gospodarki socjalistycznej a rewizjonistyczną koncepcją „socjalizmu rynkowego".
| |
|